Markanızın .com.tr Alan Adını Başkası Aldıysa: UÇM Başvurusu Adım Adım

“İlk gelen ilk alır” kuralıyla .com.tr belgesiz alınabildiğinden beri, bir markanın .tr adresinin başkası tarafından alınması daha sık yaşanıyor. Bazen bu iyi niyetli bir tesadüftür, bazen de alan adını size yüksek fiyata satmak ya da müşterilerinizi rakibe yönlendirmek için yapılmış bir hamledir. İkinci durum için Türkiye’de mahkemeden çok daha hızlı işleyen bir yol var. Bu rehberde, TRABİS mevzuatına göre UÇM sürecini adım adım anlatıyoruz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Değerli bir marka söz konusuysa marka veya bilişim hukuku alanında çalışan bir avukattan destek almanızı öneririz.

Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması (UÇM) Nedir?

UÇM, .tr uzantılı alan adlarıyla ilgili hak ihlallerinin hakemler tarafından hızlıca çözüldüğü bir sistemdir. Kuralları İnternet Alan Adları Yönetmeliği ve Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği ile belirlenmiştir. Uluslararası uzantılardaki ICANN’in UDRP sistemine benzer. Başvurular, TRABİS’in faaliyet belgesi verdiği Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları (UÇHS) aracılığıyla yapılır; güncel liste TRABİS’in UÇHS sayfasında yer alır.

Kazanmak İçin Kanıtlamanız Gereken 3 Şart

1. Benzerlik: Alan adı, sizin marka, ticaret unvanı, işletme adı veya diğer tanıtıcı işaretinizle aynı ya da karıştırılacak kadar benzer olmalı.
2. Karşı tarafın hakkı yok: Alan adı sahibinin bu adla ilgili bir hakkı veya meşru bağlantısı bulunmamalı.
3. Kötü niyet: Alan adı kötü niyetle alınmış veya kullanılıyor olmalı.

Üç şartın birlikte sağlanması gerekir. Örneğin karşı taraf aynı adı yıllardır kendi işletmesinde iyi niyetle kullanıyorsa, sadece benzerlik yeterli olmaz.

Kötü Niyet Nasıl Kanıtlanır?

Tebliğin 19. maddesi, aşağıdaki durumları kötü niyet kabul eder (liste sınırlı değildir; hakem başka durumları da değerlendirebilir):

• Alan adının, size veya rakibinize tescil masrafını aşan bir bedelle satılmak amacıyla alınması.
• Markanızı alan adında kullanmanızı engellemek amacıyla alınması.
• Esas olarak bir rakibin işine zarar vermek amacıyla alınması.
• Markanıza benzerlikle karışıklık yaratılıp, ticari kazanç için kullanıcıların başka bir siteye yönlendirilmesi.

Pratikte en güçlü deliller: alan adı için size gelen satış teklifi e-postaları, alan adının rakibin sitesine yönlendiğini gösteren ekran görüntüleri ve markanızın alan adından önce tescil edildiğini gösteren marka tescil belgesidir. Teklif yazışmalarını silmeyin ve karşı tarafla pazarlığa girmeden önce durumu belgeleyin.

UÇM Başvurusu Adım Adım

1. Delillerinizi toplayın: Marka tescil belgenizi, ticaret unvanınızı gösteren belgeleri, alan adının nasıl kullanıldığını gösteren ekran görüntülerini ve varsa satış teklifi yazışmalarını hazırlayın.
2. Bir uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcısı seçin: TRABİS’in yetkilendirdiği sağlayıcılardan birini seçin ve onun sitesinden başvuru yapın. Başvurunuz kabul edildiğinde alan adı dondurulur.
3. Başvuru formunu doldurun: Alan adını, iptal mi devir mi istediğinizi, tek hakem mi üç hakem mi tercih ettiğinizi ve 5.000 kelimeyi aşmayan gerekçenizi yazın; ücreti ödeyin.
4. Karşı tarafın cevabını bekleyin: Alan adı sahibine 10 gün cevap süresi verilir; talep ederse 10 güne kadar ek süre alabilir.
5. Kararı takip edin: Hakem veya hakem heyeti 15 gün içinde (gerekirse +5 gün) karar verir. Karar tebliğden 10 iş günü sonra, dava açılıp ihtiyati tedbir bildirilmezse uygulanır.

UÇM Süreci Ne Kadar Sürer?

Bu sürelere göre, ek süre talepleri olmazsa karar başvurudan sonraki yaklaşık 4–6 hafta içinde verilir. Taraflar karardan önce anlaşırsa süreç sona erdirilebilir.

Süreç Boyunca Alan Adına Ne Olur?

Başvuru kabul edildiği anda alan adı dondurulur: alan adının bilgileri değiştirilemez, satılamaz, devredilemez, başka kayıt kuruluşuna taşınamaz; sadece yenilenebilir. Bu, karşı tarafın süreç sırasında alan adını başkasına aktararak kaçmasını engeller.

Ücret Ne Kadar? Tek Hakem mi, Üç Hakem mi?

Başvuruda uyuşmazlığın tek hakem veya üç hakemli heyet tarafından görülmesini seçersiniz. Ücreti başvuran öder: Tebliğe göre her hakem için bir hakem ücreti ve bunun yarısı kadar sağlayıcı ücreti alınır; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Güncel tutarı seçtiğiniz sağlayıcının sitesinden öğrenebilirsiniz. Siz tek hakem isterken karşı taraf heyet isterse, aradaki farkı karşı taraf öder; ödemezse uyuşmazlık tek hakemle görülür.

Karar Sonrası: Devir, İptal veya Dava

Hakem şikâyeti haklı bulursa alan adının size devrine veya iptaline karar verir. Karar, taraflara tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alındığı bildirilmezse kayıt kuruluşu aracılığıyla TRABİS’te hemen uygulanır. Taraflardan biri bu sürede dava açıp tedbir kararı alırsa, hakem kararı uygulanmaz ve mahkeme kararı beklenir. Yani UÇM mahkeme yolunu kapatmaz; ancak çoğu uyuşmazlığı çok daha hızlı ve düşük maliyetle çözer.

Bir Daha Yaşamamak İçin: Markanızı Önceden Koruyun

• Markanız için .com.tr, .com ve .tr adreslerini birlikte alın. Güncel fiyatlar: .com.tr 1,76 $, .tr 3,04 $ (ilk yıl). Tüm uzantılar için alan adı fiyatları.
• Yeni bir ürün veya marka adını kamuoyuna duyurmadan önce alan adlarını tescil edin.
• Markanızı Türk Patent ve Marka Kurumu’na tescil ettirin; UÇM ve dava süreçlerinde en güçlü deliliniz budur.
• Aldığınız alan adlarını ana sitenize ücretsiz yönlendirin.

Alan adının şu anda kime ait olduğunu öğrenmek için alan adı sahibi sorgulama rehberimize, .tr sistemi için TRABİS nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Markamın .com.tr alan adını başkası aldı, ne yapabilirim?

Alan adı kötü niyetle alındıysa TRABİS’in yetkilendirdiği bir uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcısına başvurup alan adının size devrini veya iptalini isteyebilirsiniz. Alternatif olarak mahkemeye de başvurabilirsiniz.

UÇM başvurusunda hangi şartlar aranır?

Alan adının markanızla aynı veya karıştırılacak kadar benzer olması, alan adı sahibinin bu adla ilgili hakkı veya meşru bağlantısı olmaması ve alan adının kötü niyetle alınmış veya kullanılıyor olması birlikte kanıtlanmalıdır.

UÇM süreci ne kadar sürer?

Tebliğdeki sürelere göre karşı tarafa 10 gün cevap süresi, hakeme 15 gün karar süresi verilir. Ek süreler kullanılmazsa karar başvurudan sonraki yaklaşık 4–6 hafta içinde çıkar.

UÇM başvurusu sırasında alan adı başkasına satılabilir mi?

Hayır. Başvuru kabul edildiğinde alan adı dondurulur; satılamaz, devredilemez ve başka kayıt kuruluşuna taşınamaz, yalnızca yenilenebilir.

Hakem kararına itiraz edilebilir mi?

Taraflar karar tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde dava açıp ihtiyati tedbir kararı alırsa hakem kararı uygulanmaz ve mahkeme kararı beklenir.

UÇM ücretini kim öder?

Ücreti başvuran öder. Ücret hakem sayısına göre belirlenir ve her yıl güncellenir; güncel tutar başvuru yapılan sağlayıcının sitesinde yer alır.