TR Alan Adlarında Belge Şartı: Hangileri Belgeli, Hangileri Belgesiz?

Neden Bazı TR Uzantıları Belge İstiyor?

NIC.tr, Türkiye uzantılı alan adlarını yalnızca ilgili meslek, kurum veya faaliyet türüyle sınırlandırmak amacıyla bazı uzantılara belge zorunluluğu getirmiştir. Bu sistem sayesinde örneğin .av.tr uzantısı yalnızca avukatlara, .dr.tr uzantısı yalnızca hekimlere açık kalır. Belgeli sistem hem marka güvenilirliğini artırır hem de haksız kullanımın önüne geçer.

Belge gerektiren uzantılarda kayıt talebi önce NIC.tr’ye iletilir, belgeler incelendikten sonra onay verilir. Bu süreç birkaç iş günü alabilir.

Belge Gerektirmeyen TR Uzantıları

Aşağıdaki uzantılar herhangi bir belge sunmadan, anında kayıt yaptırılabilecek uzantılardır. Bireyler ve tüzel kişiler eşit koşullarda başvurabilir:

• .com.tr — Ticari amaçlı en yaygın Türkiye uzantısı. Gerçek veya tüzel kişiler kayıt yaptırabilir.
• .net.tr — Ağ ve teknoloji odaklı siteler için. Belge gerekmez.
• .org.tr — Organizasyon ve sivil toplum siteleri için. Belge gerekmez.
• .biz.tr — Ticari ve iş odaklı siteler. Belge gerekmez.
• .info.tr — Bilgi ve içerik siteleri. Belge gerekmez.
• .gen.tr — Genel bireysel kullanım. Belge gerekmez.
• .web.tr — Web ve internet siteleri için. Belge gerekmez.
• .name.tr — Kişisel isim siteleri. Belge gerekmez.
• .bbs.tr — Forum ve topluluk siteleri. Belge gerekmez.
• .tel.tr — İletişim bilgisi odaklı siteler. Belge gerekmez.
• .tv.tr — Video ve yayın siteleri. Belge gerekmez.

Bu uzantılarda kayıt işlemi ASO üzerinden dakikalar içinde tamamlanır ve alan adı kısa sürede aktif hale gelir.

Belge Gerektiren TR Uzantıları

Aşağıdaki uzantılar meslek, kurum veya faaliyet belgesi gerektiren kısıtlı uzantılardır. Belge sunulmadan kayıt tamamlanamaz:

• .av.tr — Yalnızca avukatlar için. Baro üyelik belgesi ve kimlik gerekir.
• .dr.tr — Yalnızca hekimler için. Tabip odası üyelik belgesi ve diploma gerekir. Diş hekimleri, veterinerler ve eczacılar da bu uzantıya başvurabilir; ilgili oda belgesi istenir.
• .bel.tr — Yalnızca Türkiye’deki belediyeler için. Resmi kurum belgesi gerekir.
• .k12.tr — Yalnızca ilk ve ortaöğretim kurumları (okul) için. Milli Eğitim Bakanlığı’ndan kurum onay belgesi gerekir.
• .edu.tr — Yalnızca yükseköğretim kurumları (üniversite) için. YÖK onaylı kurum belgesi gerekir. Bu uzantı ASO üzerinden değil, doğrudan NIC.tr üzerinden yönetilir.
• .gov.tr — Yalnızca devlet kurumları için. Resmi kurum yazısı gerekir. Doğrudan NIC.tr üzerinden yönetilir.
• .mil.tr — Yalnızca Türk Silahlı Kuvvetleri birimleri için. Doğrudan NIC.tr üzerinden yönetilir.
• .pol.tr — Yalnızca Türk Polis Teşkilatı için. Doğrudan NIC.tr üzerinden yönetilir.

ASO Üzerinden Belge Gerektiren Uzantı Nasıl Kaydedilir?

.av.tr veya .dr.tr gibi belgeli uzantıları ASO üzerinden kayıt yaptırmak istiyorsanız süreç şöyle işler:

1. ASO’nun alan adı arama sayfasından ilgili alan adını sorgulayın ve kayıt talebini başlatın.
2. Kayıt formunu doldururken gerekli belgeleri (baro belgesi, diploma vb.) sisteme yükleyin.
3. ASO talebi NIC.tr’ye iletir. NIC.tr belgeleri inceler ve onaylarsa alan adı aktif hale gelir.
4. İnceleme süreci genellikle 2-5 iş günü alır. Belgede eksiklik veya uyumsuzluk varsa talep reddedilebilir.

.edu.tr ve .gov.tr İçin Özel Durum

.edu.tr ve .gov.tr uzantıları ASO gibi yetkili kayıt kuruluşları üzerinden değil, doğrudan NIC.tr tarafından yönetilir. Bu uzantılara başvurmak için NIC.tr’nin resmi web sitesi üzerinden kurumsal başvuru yapılması gerekir. Süreç ve belgeler kurumun niteliğine göre değişir; NIC.tr bu konuda ayrıntılı başvuru rehberi sunmaktadır.

Hangi Uzantıyı Seçmeliyim?

Pratik bir karar rehberi:

• Bireysel veya kurumsal ticari site → .com.tr, belge gerekmez, en yaygın tercih.
• Avukatlık bürosu veya bireysel avukat → .av.tr (belgeli) veya .com.tr (belgesiz). .av.tr mesleki güvenilirlik açısından daha güçlü sinyal verir.
• Hekim veya sağlık profesyoneli → .dr.tr (belgeli) veya .com.tr (belgesiz).
• Okul veya eğitim kurumu (K-12) → .k12.tr (belgeli, MEB onaylı kurumlar için).
• Dernek, vakıf veya sivil toplum kuruluşu → .org.tr, belge gerekmez.
• Teknoloji veya yazılım şirketi → .net.tr veya .com.tr, belge gerekmez.

Sonuç

Türkiye uzantılı alan adlarının büyük çoğunluğu — .com.tr, .net.tr, .org.tr, .biz.tr, .info.tr, .gen.tr ve diğerleri — herhangi bir belge zorunluluğu olmadan